Experian Panorama
Experian’ın uzmanlık alanıyla ilgili yerel ve global konuları içeren kapsamlı makale, tartışma ve röportajlar.
Firmalar Fraud Riskine Nasıl Karşı Koyabilirler?
Matthew Eaton
Fraud Danışmanı
Experian Decision Analytics
matthew.eaton@uk.experian.com
Fraud, milyarlarca Euro’luk bir uluslararası sektör. Ä°nternet’in yaygınlaÅŸması, gittikçe geliÅŸen teknoloji ve ülke sınırlarını aÅŸmanın kolaylığı ile birlikte, suçlular kimliklerinin açığa çıkma ve sonucunda yakalanma risklerini azaltıp, çıkarlarını artırarak firmaları birkaç ülkede birden sömürebiliyor.
Birkaç ülkede birden suç iÅŸlemenin yanı sıra, fraud suçluları baÅŸvuru sahteciliÄŸinden kimlik sahteciliÄŸine doÄŸru geçiÅŸ gösteriyorlar. Hesap elegeçirme konusu banka kartı ve cari hesapla iÅŸ yapan sektörleri yakından ilgilendiriyor. Bu tür fraud suçu yeni olmamakla birlikte son zamanlarda daha yaygın olarak görülmeye baÅŸladı. Bu suçu iÅŸleyenler, adres deÄŸiÅŸikliÄŸi yapmak ve kendilerine ek kart istemekten de öteye giderek, kendilerini ilgili hesaba yetkili kiÅŸi olarak atamaya baÅŸladı.
Geleneksel ve yeni geliÅŸen üçüncü kiÅŸi fraud türlerinin yanı sıra, birinci kiÅŸi fraud türü de firmaların endiÅŸeleri arasında yerini almalı. Mali zorlukların boy gösterdiÄŸi her durumda, birinci kiÅŸi fraud teÅŸebbüsleri artar. Bunun sebebi yüksek riskli müÅŸterilerin hedef alındığı finansal ürünlerden vazgeçilmesinin sonucu olarak bu kiÅŸilerin belli baÅŸlı bankalara kiÅŸisel bilgilerini yanlış vermeye yönlenmeleri ya da belki de gelirlerini yüksek göstererek borcunu ödeyebilir görünmeye yönlenmeleri, hatta yanlış adres bilgileri vererek olumsuz kredi geçmiÅŸlerini gizlemeye yönlenmeleri olabilir. Potansiyel bir fraud’un iÅŸaretleri olabilecek tutarsızlıkları bulabilmek için firmalar daha önceki baÅŸvuruları karşılaÅŸtırmalılar.
Sadece yasal zorunluluktan dolayı deÄŸil, aynı zamanda itibar ve mali kayıp yaÅŸamamak adına da tüm firmalar kurum içi ve dış kaynaklarını kullanarak fraud riskine karşı koymalıdırlar. Firmalar bunu farklı yöntemler kullanarak yapabilirler. Ä°çinde bulundukları yapının hem çalışmaya elveriÅŸli olması hem de fraud ile baÅŸa çıkabilecek ÅŸekilde kurulması gerekir. Mümkün olan her yerde firmalar, satış gibi hedefleri olmayan ve böylece sadece fraud ile baÅŸa çıkmaya odaklanabilen bir fraud ekibi kurmalı. Bunun mümkün olmadığı yerlerde firmalar, en azından sadece fraud’dan sorumlu bir ya da bir kaç kiÅŸi çalıştırmalı.
Sistem ve süreçlerin fraud’u ortaya çıkarmadaki önemi
Firmaların aynı zamanda fraud’u ortaya çıkaran otomatik sistemleri de olmalıdır. Bunlar; basit ve bileÅŸik kurallar kullanan, baÅŸvuru denizi, doÄŸrulanmış fraud veritabanları ve diÄŸer katma deÄŸerli veri setlerinde eÅŸleÅŸme arayan ileri teknoloji veri eÅŸleme sistemleri olabileceÄŸi gibi; ÅŸüpheli davranışları tespit edebilen ve bu bilgiyi doÄŸru kanala iÅŸakışı fonksiyonu kullanarak aktarabilen otomatik raporlar ya da veritabanları kadar basit sistemler de olabilir.
Fraud’u tespit edebilmek için güçlü, test edilmiÅŸ ve kanıtlanmış süreç ve prosedürler olmalıdır. Bunlar ilgili ekiplerin ulaÅŸabileceÄŸi yerde yayınlanmalı ve düzenli olarak gözden geçirilip güncellenmelidir. Bu süreç ve prosedürlerin fraud ekibi dışında kimseyle paylaşılmaması, kurumiçi karşılıklı anlaÅŸmaların yapılma riskini ve dolayısıyla fraud suçlularının kötüye kullanma riskini azaltacağından çok önemlidir.
Bir firmanın fraud karşıtı aktivitelerinin tüm elementlerinin temelinde kapsamlı bir fraud ve mali suç planı yatmalıdır. Bu plan, fraud’un nasıl raporlanacağını, rapor hazırlandığında bu raporla ne yapılacağı ve kimin fraud-karşıtı önlemlerden sorumlu olduÄŸunu içermelidir. Firmadaki tüm çalışanların bu planı biliyor olması ve planın, herkesin ulaÅŸabileceÄŸi merkezi bir yerde tutuluyor olması gerekir. Firmalar sadece fraud ekibinin deÄŸil, firmadaki tüm çalışanların fraud’u önleme konusunda sorumlu olduklarını unutmamalıdırlar.
Üçüncü taraflar söz konusu olduÄŸunda, yapılan iÅŸin yasal olduÄŸundan emin olmak için güçlü olmaktan çok dikkatli olmak gerekir. Ä°ÅŸi devraldıklarında gerekli kontrolleri yapmanın yanı sıra, aracı kiÅŸilerin düzenli olarak izlenmesi de gerekir ki bu izleme yöntemi aracı kiÅŸi başına, fraud suçu olarak tespit edilen iÅŸ sayısını takip etmek kadar basit olabilir.
Bu gibi kontrollerin yanı sıra, fraud ve alacakların düzenli analizi de yapılmalıdır. Bu ÅŸekilde iÅŸletmenin tam performansını gösteren bir deÄŸer elde edilecektir. Fraud alacaklarının birçoÄŸu silineceÄŸinden, alacak düzeyleri düzenli olarak izlenmelidir. Tahsilat bölümündeki kaynaklar gerçek olmayan alacakları takip etmeye çalışırken boÅŸa harcanıyor olabilir. Bu analiz aynı zamanda süreçlerdeki eÄŸilimi ve zayıf noktaları da ortaya çıkarabilecektir. Fraud suçluları tarafından kullanılan boÅŸlukları kapatmak için bu zayıf noktaların sayısını azaltma yoluna gidilebilir. Bu analiz, fraud stratejilerinin ve kurallarının etkin bir biçimde yönetilmesini de saÄŸlayacaktır.
Fraud-karşıtı bir şirket kültürünü destekleyin
Yukarıda bahsedilen tüm noktalar önemli ancak hepsinden öte firmaların fraud-karşıtı bir kültüre sahip olmaları ve bu fikri desteklemeleri gerekir. Bu ortam, çalışanların misilleme korkusu duymadan fraud’u raporlamaya (haber uçurma) teÅŸvik edildiÄŸi, çalışanların sorumluluklarının farkında olduÄŸu, çalışanların fraud’u tespit etmek için nereye bakmaları gerektiÄŸini ve fraud ile ilgili son geliÅŸmeleri anlatan fraud-karşıtı eÄŸitimlerin düzenli olarak yapıldığı bir ortamdır.
Firmalar bu aÅŸamaların birkaçını takip ederlerse ve fraud’u engellemek, tespit etmek ve araÅŸtırmak için bütünsel bir yaklaşıma sahip olurlarsa, risklerini önemli ölçüde azaltabilir ve böylece doÄŸrudan gelirlerini koruyabilirler. Aynı zamanda bu yaklaşım çalışanların, yönetimin, yatırımcıların ve yasa düzenleyicilerin yararına olan, pozitif bir kültür yaratacaktır.
Bir fikriniz mi var?
Experian’ın size yardımcı olabileceÄŸini düÅŸünüyorsanız lütfen bizimle irtibata geçin.
